8 cách giúp đỡ người thân lạm dụng chất gây nghiện

09:12 26/04/2019

Con đường cai nghiện và phục hồi là một hành trình có thể kéo dài nhiều năm. Nghiện không chỉ liên quan đến bản thân người bị rối loạn sử dụng chất, mà còn liên quan đến cả bạn tình, gia đình và bạn bè của họ. Khi hỗ trợ một người thân nghiện rượu bia hoặc ma túy, điều quan trọng trước hết là bạn cũng phải tự chăm sóc sức khỏe của bản thân mình.

Đó là một cách để cân bằng việc hỗ trợ cho người thân, đồng thời không làm ảnh hưởng tới sức khỏe và cuộc sống của bạn.

8 lời khuyên dưới đây sẽ chỉ cho bạn cách cân bằng việc hỗ trợ người thân nghiện đồng thời vẫn chăm sóc được bản thân mình.

1. Thiết lập “ranh giới”:

Điều quan trọng nhất là đặt ra các quy tắc cơ bản cho mối quan hệ của bạn, đặc biệt là khi bạn thấy rằng người thân của mình có thể đang bắt đầu có các rối loạn sử dụng chất. “Ranh giới” là những quy tắc được vạch ra rõ ràng để cả hai bên hiểu rõ những hành vi nào được chấp nhận, những hành vi nào không được chấp nhận. Có các quy tắc này sẽ giúp tránh trường hợp vô tình làm người thân tăng tần suất sử dụng chất gây nghiện và giúp tránh cảm giác bực bội hoặc tức giận với hành vi của người đó, chẳng hạn như tức giận khi bị lợi dụng về mặt tài chính, khi bị tổn thương về mặt cảm xúc, hay cảm thấy bất lực khi đối mặt với vấn đề nghiện.

Thiết lập những quy tắc này giúp bảo vệ sức khỏe và hạnh phúc cá nhân của bạn, từ đó bạn có thể giúp đỡ người thân bị nghiện và cảm thấy hài lòng hơn về mối quan hệ giữa hai người.

Một số ví dụ về những quy tắc chung có thể được thống nhất giữa bạn và người thân bị nghiện của mình:

• Không được phép có rượu hay các loại ma túy ở trong nhà

• Không được phép vào nhà khi say rượu hoặc trong tình trạng “ngáo ngơ” do sử dụng ma túy

• Không được phép dẫn bạn bè say rượu bia hay sử dụng ma túy vào trong nhà

• Không gọi điện hay nhắn tin khi say rượu hoặc “phê” ma túy.  

• Không được phép mượn đồ (xe, điện thoại v.v…) hay mượn tiền.

2. Học cách tự chăm sóc:

Trước tiên, hãy chăm sóc bản thân bạn trước khi giúp đỡ người khác. Bạn chỉ có thể giúp đỡ người thân của mình khi bạn có thể giúp đỡ chính mình. Hãy cố gắng duy trì thói quen tự chăm sóc bản thân càng nhiều càng tốt. Điều này sẽ tạo nên khả năng ứng phó tốt.

3. Không ngừng học hỏi:

Một bước đầu tiên quan trọng trong việc hỗ trợ người thân của bạn là hiểu được việc sử dụng chất của họ. Hãy tìm hiểu thông tin về các rối loạn sử dụng chất ở những nguồn tài liệu đáng tin cậy. Bằng cách này, bạn không chỉ giúp bản thân mình đưa ra những quyết định sáng suốt mà còn trở nên sẵn sàng hơn khi người thân quyết định tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên môn.

MỘT SỐ THÔNG TIN CƠ BẢN NÊN TÌM HIỂU:

• Nắm rõ các dấu hiệu của tình trạng quá liều.

• Tìm hiểu về các yếu tố sinh học (ví dụ các chất ảnh hưởng đến sự thay đổi của não) và môi trường (các tác nhân gợi nhớ chất gây nghiện, ảnh hưởng của xã hội, sự sẵn có của chất gây nghiện, v.v.) ảnh hưởng đến nghiện và nhiều phương pháp cai nghiện khác nhau.

• Cập nhật thông tin về các nghiên cứu mới nhất trong điều trị nghiện và phục hồi.

• Làm quen và sử dụng các thuật ngữ, ngôn ngữ phù hợp (tránh ngôn ngữ kỳ thị) để giao tiếp và giải quyết tốt hơn tình trạng của người thân của bạn theo cách khách quan và tích cực.

4. Nhận trợ giúp từ bên ngoài:

Với sự xấu hổ và sự kỳ thị đi kèm với nghiện rượu hoặc ma túy, những người thân của bạn rất dễ trở nên trở nên cô lập. Bạn hãy tìm kiếm sự giúp đỡ và lời khuyên từ bên ngoài ngay từ sớm và thường xuyên. Hãy nói chuyện với bạn bè, những người có người thân đã từng cai nghiện, những người có kinh nghiệm thực tế về những gì bạn đang trải qua, và hãy tìm kiếm cả sự giúp đỡ của các bác sĩ chuyên về nghiện. Khi tìm kiếm sự giúp đỡ, có một số lựa chọn như sau:

• Nhóm hỗ trợ đồng đẳng: Các nhóm hỗ trợ đồng đẳng có cấu trúc là các mối quan hệ không mang tính y tế, có mục đích gắn kết, truyền thông và hỗ trợ gia đình, bạn bè và bản thân người sử dụng chất gây nghiện. Các nhóm hỗ trợ đồng đẳng có thể là một nguồn lực tuyệt vời để tránh cảm giác bị cô lập, tìm những người có trải nghiệm thực tế giống bạn và người thân của bạn, tham gia chia sẻ các câu chuyện đời thực, kết nối và tư vấn cho từng cá nhân.

• Trợ giúp chuyên môn: Các cán bộ y tế được đào tạo về nghiện luôn có thể giúp đỡ bạn. Có nhiều phương pháp điều trị cho từng trường hợp cụ thể. Cùng với người thân của bạn, bạn có thể thử trị liệu dành cho cặp vợ chồng, trị liệu dành cho các thành viên gia đình, nhưng hãy nhớ rằng người thân của bạn có thể không sẵn sàng hoặc không muốn tham gia. Nếu điều này xảy ra, hãy đừng ngần ngại tìm kiếm dịch vụ trị liệu cho bản thân bạn (ví dụ: các dịch vụ tư vấn). Đây có thể là một cách hữu ích để giảm căng thẳng và nói chuyện với một tư vấn viên có thể giúp bạn cải thiện mối quan hệ của mình.

• Can thiệp trực tuyến: Đã có sự gia tăng đáng kể các dịch vụ và hỗ trợ trực tuyến về nghiện. Bạn có thể tham dự các buổi hỗ trợ trực tuyến, đặt câu hỏi trong các diễn đàn trực tuyến, tải những ứng dụng điện thoại về hỗ trợ giảm căng thẳng (stress), và thậm chí tìm ra các ứng dụng mà bạn có thể nói chuyện với các chuyên gia y tế.

5. Tìm hiểu về các rối loạn kép:

Rối loạn kép là sự xuất hiện của hai hoặc nhiều rối loạn ở cùng một người. Theo Viện Nghiên cứu Lạm dụng Ma túy Hoa Kỳ (NIDA), khả năng chẩn đoán rối loạn tâm thần tăng gấp đôi đối với những người mắc rối loạn sử dụng chất gây nghiện. Người thân của bạn có thể sẵn sàng nói về chứng trầm cảm hoặc lo âu của họ với bạn hoặc một cán bộ y tế hơn là trực tiếp nói về việc sử dụng chất gây nghiện của họ. Đây là một cách để họ nhận được sự trợ giúp mà có thể dẫn đến những thay đổi tích cực trong việc lạm dụng chất của họ.

6. Thử phương pháp “tưởng thưởng tức thì”:

Rối loạn sử dụng chất ảnh hưởng đến các chức năng sinh học, hệ thống tưởng thưởng của não bộ, và ảnh hưởng đến khả năng điều khiển cảm xúc, động lực, kiểm soát sự bốc đồng và các hành vi “vui vẻ”. Não bộ và cơ thể trở nên phụ thuộc vào một chất bên ngoài để tạo ra cảm giác vui vẻ, và ở giai đoạn tiến triển của bệnh nghiện, người nghiện sử dụng chất chỉ để duy trì khả năng hoạt động bình thường. Các hành vi bốc đồng và nhu cầu khen thưởng tức thì có thể xuất hiện và tăng cường khi tình trạng rối loạn sử dụng chất trở nên nghiêm trọng. Ngay cả khi một cá nhân đã cai nghiện thành công, hệ thống tưởng thưởng trong não vẫn có thể bị ảnh hưởng lâu dài.

Những nghiên cứu mới cho thấy rằng vì những thay đổi này trong não, khi bạn cho người thân của bạn những “phần thưởng” tức thì khi họ cai thuốc, có thể họ sẽ cai nghiện hiệu quả hơn. Thay vì lên kế hoạch cho các “phần thưởng” dài hạn như một chuyến du lịch vào hè năm sau, hãy lập kế hoạch để có những phần thưởng nhỏ ngay lập tức mỗi ngày hoặc vào những ngày cuối tuần, khi người thân của bạn có bất kỳ thay đổi tích cực nào (ví dụ: giữ được một “ranh giới” [ở trên], nói chuyện cởi mở về các vấn đề của họ, tham gia một buổi điều trị/trị liệu…). Tính kịp thời và nhất quán của các “phần thưởng” cho bất kỳ biến chuyển nào theo hướng tích cực có thể giúp hình thành hành vi tích cực ở những người bị nghiện và có thể làm tăng khả năng phục hồi của họ.

7. Hãy kiên nhẫn:

Luôn suy nghĩ tích cực, nhưng hãy chuẩn bị tinh thần cho trường hợp tái nghiện. Mặc dù một số người có thể cai nghiện thành công ngay trong lần đầu tiên, nhưng đối với những người khác, có thể cần nhiều lần cai nghiện trong nhiều năm. Hãy giữ vững niềm tin và hy vọng, vì rối loạn sử dụng chất được cho là "rối loạn tiên lượng tốt" trong đó phần lớn mọi người có thể cai nghiện thành công.

8. Hãy bảo vệ bản thân và người khác:

Đôi khi, bất kể bạn làm gì để hỗ trợ người thân yêu của mình, việc sử dụng chất của họ đã nghiêm trọng đến mức họ không thể ngừng sử dụng chất gây nghiện. Bạn có thể cần phải tìm kiếm sự trợ giúp pháp lý để “cứu” họ. Bạn và người thân có thể nghiên cứu các luật dân sự ở địa phương, để tìm hiểu việc tự nguyện chuyển gửi điều trị. Nếu bạn cảm thấy mình có thể gặp nguy hiểm, hoặc cảm thấy mối quan hệ của bạn với người đó không còn lành mạnh, có thể bạn sẽ cần phải tìm cách chấm dứt mối quan hệ này.

  • Bài viết liên quan

Chúng tôi đang ở đây để hỗ trợ bạn
Bạn hãy cung cấp thông tin của mình để chúng tôi hiểu bạn hơn!