Thanh thiếu niên LGBTIQ+ và chất gây nghiện

05:37 01/12/2023

THANH THIẾU NIÊN LGBTIQ+ VÀ CHẤT GÂY NGHIỆN

Nguồn ảnh: Healthline Media

Thanh thiếu niên LGBTIQ+ có nguy cơ sử dụng chất gây nghiện cao hơn nhiều so với thanh thiếu niên nói chung. Nhiều nghiên cứu[1] [2]  đã chỉ ra tỷ lệ lạm dụng rượu và ma túy ở thanh thiếu niên LGBTIQ+ cao gấp 2 - 4 lần tỷ lệ trong thanh thiếu niên nói chung. (HRCF 2012; AIHW 2020; SAMHSA 2022) Kỳ thị, phân biệt đối xử và các vấn đề sức khỏe tâm thần được chỉ ra là có khả năng thúc đẩy các hành vi nguy cơ liên quan đến HIV như quan hệ tình dục không an toàn, sử dụng ma túy hoặc quan hệ tình dục và sử dụng ma túy ở thanh thiếu niên LGBTIQ+.[3] [4]  (Hatzenbuehler et al. 2011; L. M. Giang, V. D. Viet, and B. R. M. Hao 2012)

Vì sao thanh thiếu niên LGBTIQ+ có nguy cơ sử dụng chất gây nghiện cao hơn?

1. Trải qua kỳ thị, phân biệt đối xử[5] [6] 

Mặc dù trong những năm gần đây, việc là một phần của cộng đồng LGBTIQ+ đã trở nên dễ chấp nhận hơn, nhưng vẫn còn sự kỳ thị đang tác động tiêu cực đến cuộc sống của nhiều thanh thiếu niên LGBTIQ+.

Trong cuộc khảo sát năm 2015 của Viện iSEE với cộng đồng LGBTIQ+ tại Việt Nam, cứ ba người được hỏi thì có một người nói rằng họ cảm thấy mình bị phân biệt đối xử vì xu hướng tính dục và/hoặc bản dạng giới của họ trong vòng 12 tháng qua. Trong số những người bị phân biệt đối xử đó, 4,5% cho biết họ bị hành hung về thể xác, 8,4% bị đe dọa hành hung, 1,9% bị tấn công tình dục và 2,2% bị đe dọa tấn công tình dục.

Theo Báo cáo nghiên cứu bạo lực học đường trên cơ sở giới có liên quan đến xu hướng tính dục, bản dạng và thể hiện giới tại Việt Nam thực hiện bởi Văn phòng UNESCO tại Hà Nội năm 2016 thì học sinh LGBTIQ+ dễ bị bạo lực dưới mọi hình thức hơn so với học sinh không phải LGBTIQ+. Điều này đúng với bạo lực thể chất, bạo lực lời nói, bạo lực xã hội và bạo lực liên quan đến Internet/các thiết bị di động. Cụ thể là, 71% học sinh LGBTIQ+ đã trải qua bạo lực thể chất, 72,2% bạo lực lời nói, 65,2% bạo lực xã hội, 26% bạo lực tình dục và 20% bạo lực liên quan đến công nghệ.

Trải qua kỳ thị, phân biệt đối xử dễ khiến thanh thiếu niên LGBTIQ+ trải qua căng thẳng và các vấn đề sức khỏe tâm thần và nhiều khả năng dẫn đến việc họ sử dụng chất gây nghiện. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng học sinh LGBTIQ+ là nạn nhân bạo lực học đường có tỷ lệ sử dụng ma túy và rượu cao hơn so với các bạn đồng trang lứa không thuộc cộng đồng LGBTIQ+, trong khi học sinh LGBTIQ+ không phải là nạn nhân học đường thì không có nguy cơ cao như vậy. (Daniel E. Bontempo and Anthony R. d’Augelli, 2002; Darwich, Hymel, and Waterhouse 2012; Margaret Rosario et al. 2014)

2. Không dám công khai với gia đình hoặc không nhận được sự ủng hộ từ gia đình

Công khai được đánh giá là một việc vô cùng quan trọng với cộng đồng LGBTIQ+.  Một khảo sát năm 2017 với 203 người đồng tính tại Việt Nam cho thấy 40,9% người đồng tính đánh giá việc công khai xu hướng tính dục của bản thân là rất quan trọng. Tuy nhiên, trong thực tế không phải người đồng tính nào cũng dám công khai xu hướng tính dục của mình. Theo kết quả của khảo sát trên, có đến 48,8% cho biết mình chưa công khai với bất cứ một ai trong gia đình về xu hướng tính dục của mình. Những người tham gia khảo sát cho biết lý do bản thân chưa dám công khai với gia đình là vì bản thân vẫn đang phụ thuộc kinh tế vào gia đình, sợ các thành viên trong gia đình sẽ sốc, không chấp nhận hoặc thừa nhận dẫn đến xảy ra mâu thuẫn hoặc xung đột…

Kể cả khi đã công khai với gia đình, không phải thanh thiếu niên LGBTIQ+ nào cũng nhận được sự ủng hộ và hỗ trợ từ gia đình. Nhiều quan niệm truyền thống ở Việt Nam khiến cho cha mẹ của người LGBTIQ+ rất khó chấp nhận khi con cái mình có xu hướng và biểu hiện “lệch lạc” so với với chuẩn mực xã hội.

Những yếu tố này có thể khiến một thanh thiếu niên LGBTIQ+ cảm thấy lo lắng và cô đơn, nhiều khả năng sẽ bị trầm cảm. Nhiều người trong số họ đã đối phó với những suy nghĩ và cảm xúc này theo những cách tiêu cực. Họ có thể làm tổn thương chính họ hoặc chuyển sang ma túy và rượu. Một số bỏ học, bỏ nhà ra đi.[7] [8]  (Bryan N. Cochran et al. 2002)

3. Căng thẳng khi thuộc nhóm thiểu số

Căng thẳng khi thuộc nhóm thiểu số là việc các thành viên của một nhóm bị xã hội kỳ thị vì chủng tộc, sắc tộc, khuynh hướng tính dục và/hoặc bản dạng giới. Việc này làm tăng khả năng bị tổn thương tâm lý của một người. Thanh thiếu niên LGBTIQ+ thuộc nhóm thiểu số tính dục và phải đối mặt với nhiều kỳ thị. Kể cả khi họ có gia đình và bạn bè ủng hộ thì họ vẫn phải đối mặt với sự căng thẳng này do bối cảnh xã hội vẫn còn nhiều định kiến với cộng đồng LGBTIQ+. Phải đối phó với tình trạng căng thẳng này có thể quá sức với thanh thiếu niên LGBTIQ+, đặc biệt là những người không có những nguồn lực hỗ trợ phù hợp. Quá trình này dễ dàng dẫn đến các vấn đề sức khỏe tâm thần và lạm dụng chất.

 

Làm gì để phòng ngừa thanh thiếu niên LGBTIQ+ sử dụng chất gây nghiện?

Có thể thấy, một nguyên nhân xuyên suốt dẫn đến việc thanh thiếu niên LGBTIQ+ sử dụng chất gây nghiện là những cảm xúc tiêu cực từ những thái độ, hành động thiếu tôn trọng từ những người xung quanh. Vì vậy, xây dựng môi trường sống an toàn, tôn trọng sự đa dạng và hỗ trợ thanh thiếu niên LGBTIQ+ là yếu tố quyết định trong phòng ngừa thanh thiếu niên LGBTIQ+ sử dụng chất gây nghiện.

1. Hỗ trợ từ gia đình

Đối với thanh thiếu niên LGBTIQ+, sự ủng hộ của gia đình là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến việc sử dụng và lạm dụng chất gây nghiện. Trên thực tế, thanh thiếu niên có cha mẹ hoặc người chăm sóc ủng hộ họ có khả năng chịu đựng căng thẳng tốt hơn. Gia đình cần ủng hộ, hỗ trợ thanh thiếu niên LGBTIQ+ thay vì phớt lờ hay thậm chí là phản đối họ. Cha mẹ hoặc người chăm sóc nên nói chuyện cởi mở với thanh thiếu niên LGBTIQ+ về xu hướng tính dục, bản dạng giới của họ, đồng thời, không quên nói chuyện với con về chất gây nghiện. Gia đình nên là không gian an toàn và cởi mở để thanh thiếu niên LGBTIQ+ có thể thoải mái chia sẻ về các vấn đề của bản thân, thảo luận các giải pháp và nhận được sự hỗ trợ cần thiết.

2. Xây dựng trường học an toàn

Việc xây dựng những chính sách, quy định và hướng dẫn để đảm bảo một trường học an toàn, lành mạnh và thân thiện với mọi học sinh bao gồm học sinh LGBTIQ+ là cần thiết. Nhà trường, giáo viên cần giáo dục nhận thức, thái độ và hành động của học sinh về các vấn đề liên quan đến bắt nạt học đường. Trường học không chỉ là nơi học sinh lĩnh hội kiến thức khoa học mà còn nên là môi trường an toàn để học sinh khám phá, thấu hiểu về bản thân và xã hội. Các vấn đề về đa dạng, bao gồm đa dạng giới và tính dục, cần được trao đổi, thảo luận cởi mở trong trường học. Thầy cô giáo, nhân viên nhà trường nên là người hỗ trợ học sinh LGBTIQ+ hiểu về bản sắc giới của mình, biết cách chăm sóc và tự bảo vệ bản thân. Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở vật chất đảm bảo tính bao hàm cũng rất quan trọng. Nhiều học sinh LGBTIQ+ bị phân biệt đối xử hoặc bị bạo lực khi sử dụng nhà vệ sinh, nhà tắm chung.

3. Cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cần thiết

Việc đảm bảo những hỗ trợ phù hợp là vô cùng cần thiết trong quá trình phát triển của thanh thiếu niên nói chung và thanh thiếu niên LGBTIQ+ nói riêng. Với thanh thiếu niên LGBTIQ+, những dịch vụ hỗ trợ về sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần, pháp lý trong từng giai đoạn nhận thức về bản thân và thay đổi bản thân là cần thiết. Yêu cầu với những dịch vụ này là phải sẵn có, dễ tiếp cận, có thể chi trả và phù hợp với nhu cầu của thanh thiếu niên LGBTIQ+. Ví dụ như những bệnh viện, phòng khám thân thiện với thanh thiếu niên LGBTIQ+, những nhân viên xã hội, nhà tham vấn có hiểu biết về cộng đồng LGBTIQ+ hay những nhân viên công vụ có nhạy cảm giới…

Tài liệu tham khảo

1. Addiction Center, LGBTQ Youth Experience High Rates Of Addiction, https://www.addictioncenter.com/addiction/lgbtq/lgbtq-youth-addiction/

  1. Australian Institute of Health and Welfare, https://www.aihw.gov.au/reports/alcohol/alcohol-tobacco-other-drugs-australia/contents/priority-populations/people-identifying-as-lesbian-gay-bisexual-transgender-intersex-or-queer
  2. Bryan N. Cochran et al., “Challenges faced by homeless sexual minorities: Comparison of gay, lesbian, bisexual, and transgender homeless adolescents with their heterosexual counterparts,” American Journal of Public Health 92, no. 5 (2002): 773-777.
  3. Daniel E. Bontempo and Anthony R. d’Augelli, “Effects of at-school victimization and sexual orientation on lesbian, gay, or bisexual youths’ health risk behavior,” Journal of Adolescent Health 30, no. 5 (2002): 364-374.
  4. Darwich, Hymel, and Waterhouse, “School avoidance and substance use among lesbian, gay, bisexual, and questioning youths.”, 2012.
  5. Hatzenbuehler et al., Prospective Associations Between HIV-Related Stigma, Transmission Risk Behaviors, and Adverse Mental Health Outcomes in Men Who Have Sex with Men, 2011.
  6. Human Rights Campaign Foundation, Preventing Substance Abuse Among LGBTQ Teens, https://www.hrc.org/resources/preventing-substance-abuse-among-lgbtq-teens
  7. Human Rights Campaign Foundation, Growing Up LGBT in America, 2012, http://www.hrc.org/youth-report
  8. ICS, Teaching Tolerance – Nuôi mầm bao dung trong học đường, 2016.
  9. iSEE, "Có phải bởi vì tôi là LGBT?": Phân biệt đối xử dựa trên xu hướng tính dục và bản dạng giới tại Việt Nam, 2016.
  10.  L. M. Giang, V. D. Viet, and B. R. M. Hao, Sexual health and men who have sex with men in Vietnam: an integrated approach to preventive health care, 2012.
  11. Margaret Rosario et al., “Mediation by peer violence victimization of sexual orientation disparities in cancer-related tobacco, alcohol, and sexual risk behaviors: pooled youth risk behavior surveys,” American Journal of Public Health 104, no. 6 (2014): 1113-1123.
  12. Substance Abuse and Mental Health Services Administration, 2020 National Survey on Drug Use and Health: Lesbian, Gay, & Bisexual (LGB) Adults (Annual Report), 2022 https://www.samhsa.gov/data/report/2020-nsduh-lesbian-gay-bisexual-lgb-adults
  13. Trương Thị Ly, Công khai xu hướng tính dục với gia đình của người đồng tính tại Việt Nam, 2021.
  14. UNESCO, Báo cáo nghiên cứu bạo lực học đường trên cơ sở giới tại Việt Nam, 2016.
  • Bài viết liên quan