Hỏi đáp

Nghiện là tình trạng mất khả năng kiểm soát hành vi sử dụng ma túy.  Người nghiện thường cảm thấy rất khó chịu khi ngừng sử dụng ma túy hoặc có các triệu chứng cai. Họ cần tăng liều sử dụng để đạt được  cảm giác như trước, điều này được gọi là hiện tượng dung nạp. Họ tiếp tục sử dụng ma túy mặc dù biết rằng  mình đang phải chịu ảnh hưởng tiêu cực từ nó. Việc tìm kiếm ma túy trở thành mối quan tâm chính của họ và khiến họ sao nhãng những hoạt động khác, ví dụ như những hoạt động đã từng quan trọng đối với họ, các mối quan hệ, các hoạt động thể thao hay các sở thích.

 

Hiện nay,  nghiện được xem là một bệnh mãn tính của não bộ với các hệ quả nghiêm trọng về xã hội vàhành vi. Một số người “dễ nghiện” hơn những người khác do các yếu tố môi trường và di truyền. Những người với các rối loạn tâm lý (như trầm cảm hoặc lo lắng)có nguy cơ nghiện các chất ma túy cao hơn.

Không. Methadone chỉ được sử dụng để điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện, như heroin, thuốc phiện, morphine hoặc codeine. Methadone không có tác dụng trực tiếp trong điều trị nghiện methamphetamine. Tuy nhiên, những người nghiện heroin thường sử dụng methamphetamine để kiểm soát tình trạng nghiện của mình. Ví dụ, họ có thể sử dụng methamphetamine khi họ có hội chứng cai, hoặc để họ có thể tỉnh táo khi dùng heroin. Do vậy, phần lớn những người điều trị methadone, đặc biệt là khi họ đã có liều ổn định và không còn hội chứng cai hay “thèm nhớ”, người bệnh thường giảm hoặc ngừng sử dụng methamphetamine. Hơn nữa, ổn định bằng methadone sẽ giúp người bệnh tránh các môi trường sử dụng ma túy (ví dụ như ít đến gặp người bán ma túy) nên họ sẽ có ít cơ hội tiếp xúc hơn với methamphetamine hay các ma túy khác.

Bệnh nhân điều trị methadone mà vẫn tiếp tục sử dụng methamphetamine nên có thảo luận tình trạng sử dụng của mình với tư vấn viên và bác sỹ để xem có cần thêm các hỗ trợ khác. Ví dụ, họ có thể bị trầm cảm và thấy rằng nếu họ được điều trị tình trạng trầm uất  thì họ có thể giúpngừng hoặc giảm sử dụng methamphetamine.

So với các nguy cơ nghiêm trọng liên quan tới tình trạng nghiện heroin không được điều trị, methadone an toàn hơn rất nhiều cho thanh thiếu niên đang sử dụng heroin .

Thanh thiếu niên tiêm chích heroin nên bắt đầu điều trị bằng methadone càng sớm càng tốt, trước khi sức khỏe bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tình trạng nghiện nếu không được điều trị sẽ khiến thanh thiếu niên mất các cơ hội để sống lành mạnh, có các mối quan hệ và thành công trong học tập và công việc. Gia đình, đặc biệt là con cái, sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực về mặt tình cảm và kinh tế nếu cha mẹ vẫn nghiện heroin. Tất cả những vấn đề này sẽ nghiêm trọng hơn nhiều so với một số bất tiện mà việc phải uống thuốc hằng ngày gây ra.

Quyết định để bắt đầu điều trị bằng methadone luôn luôn cần được bệnh nhân tự quyết định và tốt nhất là với sự hỗ trợ của gia đình. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, để bắt đầu điều trị bằng methadone, người nghiện chất dạng thuốc phiện phải ít nhất từ 16 tuổi trở lên, và nếu dưới 16 tuổi sẽ cần cam kết (phải được viết tay) từ cha mẹ hoặc người giám hộ. Không có quy định rằngngười bệnh phải điều trị triệu chứng cai (cắt cơn) hay điều trị nội trú trước khi điều trị bằng methadone, bởi vì nếu các biện pháp này thực hiện riêng lẻ thì thường không đủ để giúpngười bệnh ngừng sử dụng heroin.

Methadone là một chất tổng hợp đã được sử dụng một cách an toàn để điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện tại Mỹ trong hơn 50 năm qua, và hiện nay methadone đã được sử dụng tại hơn 80 quốc gia. Methadone đã được sử dụng tại Việt Nam từ năm 2008 và hiện nay đã được phổ biến ở nhiều tỉnh, thành phố ở Việt Nam.

Methadone dưới dạng chất lỏng được  sử dụng bằng đường uống một lần một ngày: 

  • Ngăn chặn tình trạng “thèm nhớ” chất dạng thuốc phiện, vốn là  yếu tố chính dẫn tới tái sử dụng.
  • Ngăn chặn các  triệu chứng cai chất dạng thuộc phiện (đau đớn, vật vã) từ 24 tới 36 tiếng.
  • Ngăn tác dụng (không có cảm giác “phê”) nếu sử dụng heroin.
  • Không gây phấn khích (cảm giác “phê”), say, hay làm giảm đau.

Mục đích của giảm hại là cung cấp cho những người sử dụng ma túy (không chỉ người sử dụng heroin) các thông tin và công cụ cần thiết để bảo vệ bản thân, gia đình và bạn bè khỏi các hậu quả tiêu cực của việc sử dụng ma túy.

Người bệnh không nhất thiết phải ngừng sử dụng ma túy để có thể sử dụng các dịch vụ giảm hại.  

Các can thiệp giảm hại bao gồm cung cấp bơm kim tiêm sạch và thông tin về cách tiêm chích an toàn để phòng tránh lây truyền HIV và Viêm gan C, cung cấp bao cao su, xét nghiệm và kiến thức về HIV, Viêm gan C và các bệnh lây truyền khác, thực hiện tiêm vắc-xin, và dạy cách phòng tránh, nhận biết và xử lý quá liều (cung cấp cho người sử dụng ma túy naltrexone để cứu sốc).

Điều trị nội trú ở các cơ sở Y tế Nhà nước và Tư nhân đang ngày càng trở nên phổ biến tại Việt Nam. Một số dịch vụ nội trú cũng cung cấp điều trị hội chứng cai bằng thuốc. Các chương trình điều trị nghiện tự nguyện dựa vào cộng đồng, hiện nay cũng đang được triển khai nhằm thay thế các  Trung tâm cai nghiện bắt buộc (Trung tâm 06), nơi mà các phương pháp điều trị hiệu quả chưa được phổ biến.

Bệnh nhân thường ở trong các chương trình nội trú từ 1 tới 3 tháng; đôi khi lên tới 6 tháng. Chương trình tập trung vào các liệu pháp về nhận thức và hành vi, trong đó bệnh nhân sẽ tham gia các tư vấn cá nhân và tư vấn nhóm với sự hỗ trợ của các tư vấn viên và cán bộ chuyên môn. Ngoài ra, cũng có các buổi tư vấn cho thành viên trong gia đình để giúp họ hỗ trợ bệnh nhân trong quá trình hồi phục.

Một bước phát triển rất tiến bộ là hiện nay các chương trình điều trị nội trú đã bắt đầu triển khai điều trị thay thế chất dạng thuốc phiện bằng methadone. Bắt đầu điều trị bằng methadone trong các chương trình nội trú sẽ thu hút bệnh nhân tham gia vào các dịch vụ tư vấn và tâm lý xã hội khác. Điều này cũng có thể giúp bệnh nhân giảm hành vi tìm kiếm và sử dụng ma túy khi đang trong chương trình điều trị. Bệnh nhân sẽ hoàn thành chương trình nội trú với liều methadone ổn định và có thể tiếp tục điều trị methadone ngoại trú tại cộng đồng. Tình trạng tái nghiện và quá liều cũng sẽ khó xảy ra hơn.

Điều trị nội trú không có methadone sẽ không cung cấp được phương pháp điều trị toàn diện cho những người nghiện heroin. Nó sẽ dẫn tới tình trạng tái nghiện cao. Việc tái sử dụng heroin sau khi đã ngừng sử dụng sau một thời gian điều trị có thể khiến người dùng có nguy cơ bị quá liều, do họ đã mất khả năng dung nạp với các chất dạng thuốc phiện. Tất cả các bệnh nhân điều trị nội trú cần hiều cách phòng và đối phó với tình trạng quá liều. Bạn bè và thành viên trong gia đình cũng cần được tập huấn để nhận biết và xử lý tình trạng quá liều bằng naloxone hoặc hà hơi thổi ngạt.

Heroin là một chất dạng thuốc phiện được chiết xuất từ cây thuốc phiện/hoa anh túc.  Đây là một loại ma túy rất dễ gây nghiện. Heroin thường được tiêm, chích vào ven nhiều lần/ngày để có được tác dụng tối đa. Việc dùng chung bơm kim tiêm hay các dụng cụ tiêm chích khiến người sử dụng heroin có nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua máu, đặc biệt là HIV và Viêm gan C. Những người tiêm chích cũng có nguy cơ mắc các nhiễm trùng ở da, xương và tim khá nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến tử vong. Họ cũng luôn có nguy cơ bị bắt giữ và có thể bị tử vong nếu dùng quá liều.

Ma túy đá hay còn gọi là hàng đá, là tên gọi chỉ chung cho các loại ma túy tổng hợp, có chứa chất methamphetamine (meth) và amphethamine (amph) thậm chí là niketamid được phối trộn phức tạp từ nguyên liệu tự nhiên và hóa chất khác nhau trong đó thành phần chính, phổ biến là methamphetamine. Loại ma túy này được giới sử dụng gọi là "đá" vì hình dạng bên ngoài trông giống đá - là tinh thể kết tinh thành những mảnh vụn li ti, gần giống với hạt mì chính (bột ngọt) hoặc giống hạt muối và óng ánh giống đá. Ngoài dạng phổ biến trên, ma túy đá còn bán bất hợp pháp trên thị trường dưới các dạng cục, bột, viên nén. Đây là một loại ma tuý mới tồn tại dưới dạng thức tinh thể.

Chúng tôi đang ở đây để hỗ trợ bạn
Bạn hãy cung cấp thông tin của mình để chúng tôi hiểu bạn hơn!